Besin rehberi nasıl hazırlandı?
Besin değerlerinin kaynağı, porsiyonların nasıl belirlendiği ve “uygun / ölçülü / kaçının” etiketlerinin eşikleri.
Değerler nereden geliyor?
Potasyum, fosfor, sodyum, su, protein ve enerji değerleri ABD Tarım Bakanlığı’nın FoodData Central veritabanının SR Legacy bölümünden alınmıştır. Bu veri kamu malıdır (CC0) ve dünyada beslenme araştırmalarında en çok kullanılan kaynaklardan biridir. Her besin sayfasında kullanılan kaydın adı ve kimlik numarası bağlantısıyla birlikte verilir.
Türk mutfağına özgü besinler
Ayran, simit, bulgur pilavı, mercimek çorbası gibi veritabanında doğrudan karşılığı olmayan yiyeceklerin değerleri, standart tariflerdeki malzemelerin değerleri toplanarak hesaplanmıştır. Beyaz peynir, kaşar ve lor gibi ürünlerde en yakın kayıt (feta, provolone, ricotta) kullanılmıştır. Bu besinlerin sayfasında “yaklaşık değer” notu ve kullanılan yöntem yazar.
Porsiyonlar
Değerler 100 gram için verilir ve ev ölçüsüyle bir porsiyona çevrilir: bir su bardağı, bir dilim, bir yemek kaşığı, bir orta boy meyve gibi. Gerçek porsiyonunuz daha büyük ya da küçükse değerler de oranla değişir.
Etiketler nasıl belirleniyor?
| Besin öğesi | Uygun | Ölçülü | Kaçının |
|---|---|---|---|
| Potasyum (porsiyon) | 150 mg altı | 150–250 mg | 250 mg üstü |
| Fosfor (porsiyon) | 100 mg altı | 100–200 mg | 200 mg üstü |
| Sodyum (porsiyon) | 140 mg altı | 140–400 mg | 400 mg üstü |
Bir besinin genel etiketi, üç değerden en yüksek düzeyde olanına göre verilir. Eşikler, National Kidney Foundation’ın düşük ve yüksek potasyumlu besin yaklaşımı ile gıda etiketlerinde kullanılan düşük sodyum tanımı temel alınarak belirlenmiştir.
Sınırlamalar
- Değerler çeşide, olgunluğa, yetiştirildiği yere ve pişirme yöntemine göre değişir. Sebzeleri doğrayıp haşlayıp suyunu dökmek potasyumu önemli ölçüde azaltabilir.
- İşlenmiş gıdalara eklenen fosfat katkıları vücutta çok daha kolay emilir; paketli ürünlerde etiketi okuyun.
- Periton diyalizinde ve diyalize henüz başlamamış böbrek hastalarında kişisel sınırlar farklıdır.
- Etiketler genel bir yol göstericidir; kişisel sınırlarınızı diyaliz ekibiniz ve diyetisyeniniz belirler.