İdrar Albümin/Kreatinin Oranı (ACR) Kaç Olmalı?

Grup	Aralık
Normal (A1)	30 mg/g altı (3 mg/mmol altı)
Orta derecede artmış (A2)	30–300 mg/g (3–30 mg/mmol)
Ağır derecede artmış (A3)	300 mg/g üzeri (30 mg/mmol üzeri)

Grup

Aralık

Normal (A1)

30 mg/g altı (3 mg/mmol altı)

Orta derecede artmış (A2)

30–300 mg/g (3–30 mg/mmol)

Ağır derecede artmış (A3)

300 mg/g üzeri (30 mg/mmol üzeri)

İdrar albümin/kreatinin oranı (ACR) nedir?

İdrar albümin/kreatinin oranı (ACR), idrarınızdaki albümin (kandaki temel protein) miktarını, aynı örnekteki kreatinin (kas atığı) miktarıyla karşılaştıran bir testtir. Sağlıklı böbrekler albümini kanda tutar; böbreklerin süzgeçleri zarar gördüğünde albümin idrara kaçmaya başlar ^[1]. Kreatininle oranlamak, idrarın ne kadar yoğun ya da sulu olduğundan kaynaklanan farkları dengeler ve tek bir idrar örneğiyle 24 saatlik albümin kaybını tahmin etmeyi sağlar ^[2].

ACR, böbrek hasarını eGFR düşmeden çok önce gösterebilen en duyarlı testlerden biridir. Diyabet ve yüksek tansiyonu olan kişilerde böbrek hasarının erken yakalanması için düzenli olarak istenir ^[1].

ACR kaç olmalı?

Sağlıklı kişilerde idrarda albümin ya hiç yoktur ya da çok azdır; normal değer gram kreatinin başına 30 mg’ın altıdır ^[1]. NIDDK de 30 mg/g ve altını normal, 30 mg/g üzerini olası böbrek hastalığı işareti olarak tanımlar ^[2]. KDIGO (uluslararası böbrek hastalığı kılavuz kuruluşu) albüminüriyi (idrarda albümin kaçağı) üç kategoride sınıflandırır ^[3]:

Kategori	ACR (mg/g)	ACR (mg/mmol)	Anlamı
A1	30 altı	3 altı	Normal ya da hafif artmış
A2	30–300	3–30	Orta derecede artmış
A3	300 üzeri	30 üzeri	Ağır derecede artmış

Eski raporlarda A2 aralığı “mikroalbüminüri”, A3 aralığı “makroalbüminüri” olarak da geçebilir ^[1]. Laboratuvarlar sonucu mg/g ya da mg/mmol birimiyle verebilir; referans aralığı yönteme göre biraz değişebilir.

ACR neden yükselir?

ACR yüksekliğinin en sık nedeni diyabettir; şeker kontrolünün iyileşmesi idrardaki albümini azaltabilir ^[1]. Diğer nedenler şunlardır:

Yüksek tansiyon ve buna bağlı böbrek hasarı
Böbreği etkileyen bağışıklık ve iltihap hastalıkları (glomerülonefritler)
Bazı kalıtsal hastalıklar ve nadir kanserler ^[1]
Geçici nedenler: yoğun egzersiz, ateş, bazı ilaçlar ve vücuttaki iltihap ^[4]

ACR yüksek çıktıysa böbrek hastası mıyım?

Tek bir yüksek sonuç böbrek hastalığı tanısı koydurmaz. Geçici yükselmeler sık olduğu için genellikle sonraki üç-altı ay içinde iki test daha yapılır; üç testten ikisinde yüksek değer çıkarsa böbrek hastalığı düşünülür ^[4]. KDIGO, rastgele idrarda bulunan 30 mg/g ve üzeri değerin sabahın ilk idrarının orta akım örneğiyle doğrulanmasını önerir ^[3]. Sonuç, eGFR ile birlikte değerlendirildiğinde böbrek hastalığının evresi ve ilerleme riski daha net anlaşılır.

Böbrek hastalığında ACR neden takip edilir?

Albüminüri arttıkça böbrek hastalığının ilerleme riski ve kalp-damar hastalığı riski de artar. Bu nedenle ACR, hem tanıda hem de tedavinin işe yarayıp yaramadığını izlemede kullanılır. ACR’yi azaltan bazı ilaçların böbrek hasarının ilerlemesini yavaşlattığı gösterilmiştir ^[1]. KDIGO, belirli ACR eşiklerine göre tedavi önerileri tanımlar; örneğin bazı ilaç grupları için albüminüri düzeyi karar ölçütlerinden biridir ^[3]. Hangi ilacın size uygun olduğuna ve dozuna hekiminiz karar verir.

ACR ile idrar protein/kreatinin oranı (PCR) arasındaki fark nedir?

ACR yalnızca albümini ölçer; PCR ise idrardaki tüm proteinleri birlikte ölçer. Albümin, böbrek süzgeci hasarında idrara kaçan ilk ve en önemli protein olduğu için erken tanıda ve diyabetli kişilerde ACR tercih edilir. PCR ise bazı böbrek iltihaplarında ya da albümin dışı proteinlerin kaçtığı durumlarda yararlı olabilir. KDIGO’nun sınıflamasında ağır derecede artmış albüminüri (A3), yaklaşık olarak PCR’nin 500 mg/g ve üzerinde olmasına karşılık gelir ^[3]. İki test birbirinin yerine kullanılabilse de sonuçlar aynı birimle doğrudan karşılaştırılmamalıdır; takipte hep aynı testin kullanılması değişimi izlemeyi kolaylaştırır.

Diyaliz hastasında ACR bakılır mı?

Diyaliz hastalarının önemli bir kısmında idrar miktarı çok azaldığı ya da hiç kalmadığı için ACR rutin olarak izlenmez. Hâlâ idrarı olan kişilerde doktor, kalan böbrek işlevini değerlendirmek için idrar testleri isteyebilir. Diyaliz öncesi dönemde ise ACR, böbrek hastalığının ilerleme hızını tahmin etmede temel testlerden biridir ^[3].

Testten önce nelere dikkat edilir?

Testten önceki gün yoğun egzersiz yapmayın; ağır egzersiz albümini geçici olarak yükseltebilir ^[4].
Doktorunuz bir gün öncesinden et yememenizi isteyebilir; et, kreatinin değerini etkileyebilir ^[4].
Mümkünse sabahın ilk idrarının orta akımından örnek verin ^[3].
Ateşiniz, idrar yolu enfeksiyonunuz ya da adet döneminiz varsa testi erteleyip ertelemeyeceğinizi sorun.

Köpüklü idrar, göz kapaklarında ya da bacaklarda şişlik fark ederseniz doktorunuza başvurun. Değerinizi her zaman doktorunuzla birlikte yorumlayın.

Sık sorulan sorular

Mikroalbüminüri ile ACR aynı şey mi?

Mikroalbüminüri, ACR’nin 30–300 mg/g aralığında olmasını anlatan eski bir terimdir. Güncel sınıflamada bu aralık A2, yani orta derecede artmış albüminüri olarak adlandırılır.

ACR testinden önce aç kalmam gerekir mi?

Açlık gerekmez. Ancak bir gün önce yoğun egzersizden kaçınmanız, mümkünse sabahın ilk idrarını vermeniz ve doktorunuz isterse et tüketmemeniz önerilir.

ACR’m bir kez yüksek çıktı, ne yapmalıyım?

Geçici nedenler sık olduğu için test genellikle üç-altı ay içinde tekrarlanır. Üç testten ikisinde yüksek değer çıkarsa doktorunuz böbrek hastalığı açısından değerlendirme yapar.

Diyabetliyim, ACR’yi ne sıklıkla yaptırmalıyım?

Diyabeti olanlarda böbrek hasarını erken yakalamak için ACR düzenli olarak istenir. Sıklığını doktorunuz böbrek durumunuza göre belirler.

İdrar albümin/kreatinin oranı (ACR (UACR))

Referans aralıkları

Böbrek hastalığı ve diyalizde

Yüksekse

Düşükse