Tahlil · mg/dL (mmol/L)
Trigliserid (TG)
Trigliserid testi, kanda dolaşan en yaygın yağ türünün miktarını ölçer. Genellikle kolesterol paneli içinde istenir ve kalp-damar hastalığı riskini değerlendirmede kullanılır.
Referans aralıkları
| Grup | Aralık |
|---|---|
| Yetişkin, normal | 150 mg/dL altı (1,69 mmol/L altı) |
| Sınırda yüksek | 150–199 mg/dL |
| Yüksek | 200–499 mg/dL |
| Çok yüksek | 500 mg/dL ve üzeri |
Aralıklar laboratuvara göre değişir; tahlil kâğıdınızdaki referans aralığı esas alınır.
Böbrek hastalığı ve diyalizde
Diyaliz için ayrı bir trigliserid hedefi yoktur. KDIGO, böbrek hastalarında ilk tanıda lipid profili ölçülmesini, açlık trigliseridi 1000 mg/dL (11,3 mmol/L) ve üzerindeyse uzmana yönlendirmeyi önerir.
Yüksekse
- Kontrolsüz diyabet
- Karbonhidrattan zengin, proteinden fakir beslenme
- Nefrotik sendrom ya da hipotiroidi
- Karaciğer hasarı, alkol
- Bazı ilaçlar ve kalıtsal yağ bozuklukları
Düşükse
- Çok yağsız beslenme
- Tiroid bezinin fazla çalışması
- Bağırsaktan yağ emiliminin bozulması
- Yetersiz beslenme
Trigliserid nedir?
Trigliserid, kanınızda dolaşan en yaygın yağ türüdür. Yediğiniz besinlerden hemen kullanılmayan fazla enerji trigliseride dönüştürülür ve yağ hücrelerinde depolanır; gerektiğinde enerji için yeniden kana verilir. Trigliserid testi bu yağın kandaki miktarını ölçer ve genellikle kolesterol paneli (lipid profili) içinde istenir [1]. Yüksek trigliserid, LDL kolesterol gibi kalp-damar hastalığı riskini değerlendirirken dikkate alınan bir göstergedir.
Trigliserid kaç olmalı?
Yetişkinlerde trigliserid değerleri genel olarak şöyle sınıflandırılır [1]:
| Trigliserid | Kategori |
|---|---|
| 150 mg/dL altı (1,69 mmol/L altı) | Normal |
| 150–199 mg/dL (1,69–2,25 mmol/L) | Sınırda yüksek |
| 200–499 mg/dL (2,26–5,64 mmol/L) | Yüksek |
| 500 mg/dL ve üzeri (5,65 mmol/L ve üzeri) | Çok yüksek |
Normal aralıklar laboratuvardan laboratuvara biraz değişebilir; raporunuzdaki referans değerlere de bakın [1]. Çocuk ve gençlerde sınırlar farklıdır.
Trigliserid ile kolesterol arasındaki fark nedir?
Trigliserid ve kolesterol, ikisi de kanda taşınan yağ türleridir ama görevleri farklıdır. Trigliserid vücudun enerji deposudur; kolesterol ise hücre zarlarının ve bazı hormonların yapımında kullanılır. Yemekten sonra trigliserid hızla yükselir, bu yüzden test genellikle açken yapılır. Kolesterol ise öğünlerden daha az etkilenir. Yüksek trigliseridle birlikte düşük HDL ve yüksek LDL görülmesi, kalp-damar riski açısından daha dikkat çekici bir tablo oluşturur. Bu nedenle doktorunuz trigliserid sonucunuzu her zaman panelin diğer değerleriyle, tansiyonunuzla, şeker kontrolünüzle ve sigara kullanımınızla birlikte yorumlar. Tek başına sınırda yüksek bir trigliserid değeri çoğu zaman ilaç gerektirmez; önce yaşam tarzı değişiklikleri denenir [1].
Trigliserid neden yükselir?
Trigliserid yüksekliğinin pek çok nedeni olabilir [1]:
- Şeker ve karbonhidrattan zengin, proteinden fakir beslenme
- Kontrolsüz diyabet
- Tiroid bezinin az çalışması (hipotiroidi)
- Nefrotik sendrom (idrarla yoğun protein kaybedilen bir böbrek hastalığı)
- Karaciğer hasarı ya da siroz
- Kadınlık hormonları gibi bazı ilaçlar
- Ailesel olarak kolesterol ve trigliseridin birlikte yüksek olduğu kalıtsal bozukluklar
Alkol ve testten önce açlık kuralına uyulmaması da sonucu yükseltebilir.
Böbrek hastalığında trigliserid neden önemlidir?
Böbrek hastalığı, yağ metabolizmasını etkileyebilir; özellikle nefrotik sendromda ve diyabetik böbrek hastalığında trigliserid sıklıkla yükselir [1]. KDIGO (uluslararası böbrek hastalığı kılavuz kuruluşu), yeni tanı alan böbrek hastalarında trigliseridi de içeren lipid profilinin bir kez ölçülmesini önerir; çoğu hastada sonrasında düzenli tekrar gerekmez [2]. Kılavuz, açlık trigliseridin 1000 mg/dL (11,3 mmol/L) ve üzerinde olduğu çok ağır yükseklikte ise ek değerlendirme için ilgili uzmana yönlendirmeyi önerir [2].
Diyaliz hastasında trigliserid kaç olmalı?
Diyaliz hastaları için kılavuzlarda ayrı bir trigliserid hedef sayısı tanımlanmamıştır. Ekipler genel toplumdaki sınıflandırmayı kullanır ve sonucu kalp-damar riskiniz, şeker kontrolünüz ve beslenme durumunuzla birlikte değerlendirir. Periton diyalizinde, diyaliz sıvısındaki şekerin bir kısmı vücuda emildiği için trigliseridin yükselme eğiliminde olabileceği bilinir; bu durumda diyetisyeniniz beslenmenizi buna göre planlar.
Trigliserid çok yüksekse ne olur?
500 mg/dL’nin üzerindeki değerlerde pankreas iltihabı (pankreatit) riskini azaltmak için trigliserid düşürücü ilaçlar kullanılabilir [1]. Yüksek trigliseridin tedavisinde öncelik genellikle egzersizin artırılması ve beslenme değişiklikleridir [1]. İlaç seçimi ve dozu hekiminiz tarafından belirlenir.
Trigliserid düşükse ne anlama gelir?
Düşük trigliserid çoğu zaman sorun oluşturmaz. Ancak çok yağsız beslenme, tiroid bezinin fazla çalışması, bağırsaktan yağ emiliminin bozulduğu durumlar ve yetersiz beslenme de düşük değere yol açabilir [1]. Diyaliz hastalarında beklenmedik düşüş, iştah ve beslenme açısından değerlendirilmelidir.
Testten önce nelere dikkat edilir?
- Testten önce 8–12 saat bir şey yememeniz istenir [1].
- Test öncesi günlerde alkol almayın; alkol sonucu etkileyebilir [1].
- Kullandığınız ilaçları ve takviyeleri doktorunuza bildirin; hiçbir ilacı kendi başınıza bırakmayın [1].
- Hamilelik sonucu etkileyebilir; durumu bildirin [1].
Trigliseridi düşürmek için neler yapılabilir?
Şekerli içecekleri, beyaz ekmek ve hamur işlerini azaltmak, düzenli yürüyüş yapmak ve sağlıklı kiloyu korumak trigliseridi olumlu etkiler. Diyabetiniz varsa şeker kontrolünü iyileştirmek de değeri düşürmeye yardımcı olur. Diyaliz hastalarında beslenme önerileri potasyum, fosfor ve sıvı kısıtlamalarıyla uyumlu olmalıdır; diyetisyeninizle birlikte planlayın. Değerinizi doktorunuzla yorumlayın.
Sık sorulan sorular
Trigliserid testi için kaç saat aç kalmalıyım?
Genellikle 8–12 saat açlık istenir. Su içebilirsiniz; ilaçlarınızla ilgili doktorunuzun talimatına uyun.
Trigliseridim 220 mg/dL çıktı, tehlikeli mi?
200–499 mg/dL aralığı yüksek olarak sınıflandırılır. Doktorunuz bu sonucu diğer kolesterol değerleri, şeker kontrolünüz ve kalp-damar riskinizle birlikte değerlendirir; öncelik çoğu zaman beslenme ve hareket değişiklikleridir.
Periton diyalizi trigliseridi yükseltir mi?
Periton diyaliz sıvısındaki şekerin bir kısmı vücuda geçer ve bu, bazı kişilerde trigliseridi yükseltebilir. Ekibiniz değerlerinizi izleyerek beslenme planınızı düzenler.
Kaynaklar
- Triglyceride levelmedlineplus.gov
- KDIGO 2013 Lipid Management in CKDkdigo.org
Bu sayfa genel bilgi verir; tek bir tahlil sonucu tanı koydurmaz. Sonuçlarınızı doktorunuzla birlikte yorumlayın.