Üre azalma oranı (URR) (URR)

URR nedir, neyi gösterir?

URR (üre azalma oranı), tek bir hemodiyaliz seansında kanınızdaki ürenin yüzde kaçının temizlendiğini gösteren bir ölçümdür. Üre, vücudun proteinleri kullanırken ürettiği bir atık maddedir; böbrekler çalışmadığında kanda birikir. Diyaliz ekibiniz URR ve Kt/V (diyaliz dozunu gösteren diğer ölçüm) değerlerine bakarak diyalizin yeterince atık uzaklaştırıp uzaklaştırmadığını değerlendirir ^[1]. Bu ölçümler genellikle ayda bir yapılan rutin kan tahlilleriyle birlikte hesaplanır ^[2].

URR tek başına bir hastalık tanısı koymaz. Seansın verimini gösteren bir “karne notu” gibi düşünülebilir. Asıl amaç, uzun vadede kendinizi iyi hissetmeniz, sıvı ve tansiyon dengenizin korunması ve kan değerlerinizin güvenli aralıkta kalmasıdır ^[1].

URR nasıl hesaplanır?

URR, seans öncesi ve seans sonrası alınan iki kan örneğindeki üre (BUN) değerlerinden hesaplanır. Formül basittir: seans öncesi üre değerinden seans sonrası değer çıkarılır, sonuç seans öncesi değere bölünür ve 100 ile çarpılır. Örneğin seans öncesi üre 60, sonrası 20 ise aradaki fark 40 olur; 40’ın 60’a oranı yaklaşık 0,67’dir, yani URR yaklaşık %67’dir.

Seans sonrası örneğin doğru zamanda ve doğru teknikle alınması sonucu doğrudan etkiler. Örnek çok geç ya da kateter hattından yanlış biçimde alınırsa URR olduğundan farklı çıkabilir. Bu nedenle diyaliz ekipleri örnek alma sırasında belirli bir düzene uyar.

Diyalizde URR kaç olmalı?

Haftada 3 kez merkezde hemodiyalize giren birçok kişi için ekipler URR değerinin en az %65 olmasını, Kt/V değerinin ise en az 1,2 olmasını hedefler ^[1]. Bununla birlikte sizin hedefiniz reçetenize, kalan böbrek fonksiyonunuza ve genel sağlık durumunuza göre farklı olabilir ^[1].

Bu değerler haftada 3 seans alan yetişkinler için yaygın hedeflerdir; evde hemodiyaliz, sık ya da uzun seanslar ve periton diyalizinde farklı hesaplamalar kullanılır.

URR neden düşük çıkar?

URR düşük çıkarsa bunun ilk anlamı, o seansta beklenenden daha az atık temizlenmiş olabileceğidir. En sık nedenler şunlardır:

• Seansın erken bitirilmesi ya da kayıp dakikalar
• Damar yolunda (fistül, greft ya da kateter) akımın yetersiz olması veya darlık
• Kanın bir kısmının makineye temizlenmeden geri dönmesi (resirkülasyon)
• Kan akım hızının ya da diyalizör seçiminin ihtiyaca uymaması
• Kan örneğinin yanlış zamanda alınması gibi ölçüm hataları

Tek bir düşük sonuç çoğu zaman tekrar ölçümle doğrulanır. Ekibiniz gerekirse damar yolunuzu kontrol eder, seans sürenizi ya da makine ayarlarını gözden geçirir.

URR yüksekse sorun var mıdır?

URR’nin hedefin üzerinde olması genellikle seansın verimli geçtiğini düşündürür ve tek başına endişe nedeni değildir. Ancak çok düşük vücut ağırlığı, yetersiz beslenme ya da ölçüm hatası da sonucu yükseltebilir. Diyaliz ekibiniz URR’yi albümin (kan proteini) ve iştahınızla birlikte değerlendirir; beslenmeniz yetersizse yalnızca iyi bir URR yeterli kabul edilmez ^[2].

Testten önce ve seans sırasında nelere dikkat edilir?

URR için ayrıca aç kalmanız gerekmez; örnekler zaten diyaliz hattından alınır. Sonucun gerçeği yansıtması için şunlara dikkat etmek yararlıdır:

1. Seansınızı reçetelenen sürenin tamamında tamamlayın; erken ayrılmak dozu düşürür.
2. Damar yolunuzu koruyun: kolunuza sıkı saat ya da çanta takmayın, fistülün titreşimini her gün kontrol edin ^[3].
3. Kendinizi kötü hissettiğiniz seansları ekibinize bildirin; kramp ve tansiyon düşüklüğü seansın kısalmasına yol açabilir.
4. Sonuçlarınızı ve hedefinizi ekibinize sorup not alın ^[1].

URR ile Kt/V arasındaki fark nedir?

URR yalnızca seans öncesi ve sonrası üre farkına bakarken Kt/V, seans süresini, diyalizörün temizleme gücünü ve vücuttaki toplam sıvı miktarını da hesaba katar. Bu nedenle Kt/V, seans sırasında sıvı çekilmesinin etkisini daha iyi yansıtır. İki ölçüm çoğu zaman birlikte raporlanır ve aynı yönde hareket eder ^[1]. Diyaliz yeterliliğinin tek göstergesi bu sayılar değildir; nasıl hissettiğiniz, tansiyonunuz, sıvı alımınız ve diğer kan tahlilleriniz de bütün tabloya dahildir ^[1].

Ne zaman hemen sağlık ekibine başvurulmalı?

URR sonucunuz düşük çıktıktan sonra ya da seanslar arasında nefes darlığı, belirgin ödem, kas güçsüzlüğü, kalp çarpıntısı veya bilinç bulanıklığı fark ederseniz diyaliz ekibinizi hemen arayın; ağır nefes darlığı ya da göğüs ağrısında 112’ye başvurun. Bu belirtiler sıvı ya da potasyum birikimine işaret edebilir. Değerinizi her zaman doktorunuzla birlikte yorumlayın.