Kt/V (diyaliz yeterliliği) (Kt/V)

Kt/V nedir?

Kt/V, bir hemodiyaliz seansında kandan ne kadar üre temizlendiğini gösteren ve diyaliz dozunu ifade eden bir sayıdır ^[1]. Üre, proteinlerin parçalanmasıyla oluşan bir atık maddedir ve diyalizin atıkları ne kadar iyi uzaklaştırdığını göstermek için ölçüt olarak kullanılır ^[1]. Formüldeki harflerin her biri bir şeyi temsil eder:

• K: Diyaliz filtresinin (diyalizör) üreyi temizleme hızı
• t: Seans süresi
• V: Vücuttaki toplam su hacmi, yani ürenin dağıldığı alan

Basitçe, filtrenin temizleme gücü ile sürenin çarpımının vücut sıvısına oranıdır. Sonuç birimsiz bir sayıdır.

Kt/V kaç olmalı?

Haftada 3 kez merkezde hemodiyalize giren birçok hasta için sağlık ekipleri seans başına Kt/V’nin en az 1,2 olmasını hedefler ^[1]. Aynı amaçla kullanılan üre azaltma oranında (URR) hedef ise en az %65’tir ^[1]. Ancak bu hedefler herkes için aynı değildir; reçetenize ve sağlık durumunuza göre farklı bir hedef belirlenebilir ^[1].

Kt/V ile URR arasındaki fark nedir?

İkisi de diyalizin yeterliliğini ölçer, ancak farklı biçimde hesaplanır. URR, seans öncesi ve sonrası üre değerleri karşılaştırılarak bir seansta uzaklaştırılan ürenin yüzdesini verir ^[1]. Kt/V ise seans sırasında çekilen sıvıyı ve seans içinde yeni oluşan üreyi de hesaba kattığı için diyaliz dozunu daha ayrıntılı gösterir. Bu yüzden birçok merkez Kt/V’yi temel ölçüt olarak kullanır.

Kt/V nasıl ölçülür, ne sıklıkla bakılır?

Kt/V için diyaliz öncesinde ve sonrasında kan örneği alınır; bu kan testleri genellikle her ay yapılır ^[2]. Seans sonu örneğinin doğru zamanda ve doğru yöntemle alınması çok önemlidir; aksi halde sonuç olduğundan yüksek ya da düşük çıkabilir. Bazı diyaliz makineleri seans sırasında temizlemeyi anlık olarak da tahmin edebilir.

Kt/V neden aydan aya değişir?

Kt/V her ay biraz farklı çıkabilir ve bu çoğu zaman normaldir. Damar yolundaki akım, o gün kullanılan iğneler, seans içinde yaşanan tansiyon düşüklüğü nedeniyle verilen aralar ya da makinenin kan akım hızı sonucu etkiler. Kilo artışı vücut sıvı hacmini (V) büyüttüğü için aynı reçeteyle Kt/V’nin düşmesine yol açabilir. Bu yüzden ekip tek bir sonuca değil, birkaç aylık gidişe bakar.

Kt/V düşük çıkarsa ne yapılır?

Düşük Kt/V, diyalizin atıkları yeterince temizlemediğini gösterebilir. Ekibiniz önce nedeni araştırır:

• Seansların kısaltılıp kısaltılmadığı ya da atlanıp atlanmadığı
• Damar yolunuzda (fistül, greft ya da kateter) akım sorunu olup olmadığı
• Kan akım hızı, iğnelerin yerleşimi ve filtre türü
• Kan örneğinin doğru zamanda alınıp alınmadığı

Gerekirse seans süresi uzatılabilir, filtre ya da kan akımı değiştirilebilir veya damar yolu kontrol edilir. Bu ayarlamaları yalnızca nefroloğunuz yapar. Seanslarınızı tam süresince tamamlamak, Kt/V’nin hedefte kalması için sizin yapabileceğiniz en önemli şeydir.

Kt/V iyi ise diyaliz yeterli midir?

Kt/V önemli bir sayı olsa da tablonun tamamı değildir ^[1]. Ekibiniz diyalizin işe yarayıp yaramadığına karar verirken nasıl hissettiğinizi, kan basıncınızı, seanslar arasında aldığınız sıvıyı, diğer tahlil sonuçlarınızı ve hâlâ idrar yapıp yapmadığınızı da değerlendirir ^[1]. Yeterli diyaliz almak iştahı ve beslenmeyi de destekler; diyetisyen, Kt/V ile birlikte hesaplanan protein alımı göstergesini ve albümin değerinizi kullanarak beslenmenizi değerlendirir ^[2].

Kaç saat diyaliz gerekir?

Merkez hemodiyalizi genellikle haftada 3 kez ve seans başına yaklaşık 4 saat sürer ^[3]. Evde hemodiyaliz yapanlarda ise seanslar daha sık ya da daha uzun olabilir; bu, sağlıklı böbreklerin işine daha çok yaklaşır ^[3]. Seans süresi Kt/V’yi doğrudan etkilediği için erken ayrılmak dozunuzu düşürür.

Ekibinize hangi soruları sorabilirsiniz?

• Son Kt/V ve URR sonuçlarım nedir, benim için ne anlama geliyor? ^[1]
• Haftada kaç saat diyalize ihtiyacım var? ^[1]
• Seanslar arasında ne kadar sıvı alıyorum?

Kt/V tek başına tanı koydurmaz; belirtileriniz ve diğer tahlillerle birlikte değerlendirilir. Sonucunuzu nefroloğunuzla yorumlayın.